ترکیه صادرات خودرو به آمریکا را آغاز کرد

در مراسمی صادرات خودرو از ترکیه به آمریکای شمالی آغاز شد.

به گزارش خبرخودرو ، "رجب طیب اردوغان" نخست وزیر این کشور امروز در این مراسم در کارخانه خودروسازی فورد در منطقه گولجوک استان کوجاعلی، بعد از رانندگی و هدایت خودرو به کشتی گفت: این نخستین گام در مسیر گسترش هرچه بیشتر صادرات خودرو است.

وی افزود: با تلاش و پشتکار، یک ترکیه سرشار از ثبات و پایداری را به دنیا معرفی خواهیم کرد. مطمئن هستم ترکیه امسال تأثیر بحران مالی جهانی را پشت سر گذاشته و از سال آینده، با قدرت و سرعتی بیشتر پیشرفت اقتصادی اش را ادامه خواهد داد.

"چنگیز کاباتپه" معاون شرکت خودرو سازی فورد (اتوسان) هم گفت: فورد اتوسان 45 سال پیش صنعت ماشین سازی را با ساخت خودروی آنادول آغاز کرد اما اکنون با بسیاری از کشورها که از سابقه صدساله در خودروسازی برخوردارند هم سطح است.

در نخستین مرحله از صادرات خودرو از ترکیه به آمریکای شمالی یکهزار دستگاه خودرو به آن قاره صادر شد.

ترکیه در چهار ماه اول سال گذشته میلادی 104 هزار و در چهار ماه اول امسال نیز 104 هزار و 500 دستگاه خودرو به کشورهای جهان صادر کرد که نشان دهنده ثبات نسبی این بخش اقتصادی ترکیه به رغم بحران مالی جهانی است.

نخستین سمند میکرو هیبرید ساخته شد

در مراسمی که با حضور معاون وزیر صنایع و معادن ، مدیر کل ماشین سازی و نیرو محرکه وزارت صنایع و قائم مقام ایران خودرو برگزار شد ، از خودروی نمونه سازی ریز دورگه مرکز تحقیقات ایران خودرو، بازدید به عمل آمد.

به گزارش خبرنگار خبرخودرو ، در این مراسم مهندس روغنی ، معاون وزیر صنایع و معادن با اشاره به تشکیل ستادی در وزارت صنایع با نام ستاد ویژه خودروی هیبرید ، خاطر نشان کرد : در وزارت صنایع تصمیم گرفته شد که به منظور تهیه نقشه و برنامه ای برای تولید خودروی هیبرید ، اطلاعاتی را که در مراکز تحقیقاتی ، دانشگاهها و سازمانهای توسعه ای در خصوص خودروی هیبریدی انجام گرفته ، جمع آوری در ستاد ویژه خودروی هیبرید مطرح شود تا این نقشه تولید این خودرو طراحی شود.

وی در ادامه با بیان اینکه این تکنیک برای صرفه جویی در مصرف سوخت ، کاهش آلایندگی و حفاظت از محیط زیست بسیار کار آمد می باشد افزود : خودروی هیبریدی ، از دو منبع ، انرژی مورد نیاز خود را تأمین می کند ، که بخشی از آن از طریق موتورهای الکترونیکی و بخش دیگری از آن توسط بنزین ، گاز و یا حتی باطری تأمین می شود.

وی اظهار داشت : هم اکنون دو نمونه از این خودرو ، در سه سطح خفیف، متوسط و کامل تولید شده که یک نمونه از آن بر روی سمند ، و نمونه دیگر آن بر روی خودروی پراید ، در سطح میکرو هیبرید ، تولید و آماده نمایش می باشند.

وی با اشاره به سطح خفیف ، متوسط و کامل این خودرو ، اظهار داشت: در سطح خفیف تغییرات کمتری در خودروی معمولی صورت گرفته و در نتیجه هزینه کمتر و صرفه جویی در مصرف سوخت نیز کمتر می باشد و به ترتیبب در نوع متوسط و کامل ، این تغییرات بیشتر و هزنیه و صرفه جویی در مصرف سوخت هم افزایش می یابد.

وی در خصوص تولید انبوه این خودرو، گفت : تا کنون برنامه جامع و کامل تولید این خودرو ، طراحی نشده ، اما امیدواریم که با پی گیری های مستمر ، هر چه زودتر بتوانیم برنامه زمانبندی تولید این خودرو اعلام نماییم

وی با اشاره به نام گذاری سال اصلاح الگوی مصرف ، تصریح کرد : اصلاح الگوی مصرف بیش از همه در حوزه مصرف انرِژی مصداق می یابد ، و همانطور که می دانید که خودروهای سواری ، نقش بسیار مهمی در مصرف انرژی در کشور دارند ، بنابراین با توجه به عدم خودکفایی ایران در تولید بنزین و هزنیه بر بودن واردات آن ، تصمیم گرفته شد که در سال اصلاح الگوی مصرف ، حرکتی در جهت تولید خودروهای هیبریدی که در کاهش مصرف سوخت ، نقش دارند ، انجام گیرد.

معاون وزیر صنایع و معادن در ادامه افزود: میزان کاهش مصرف سوخت درسطح میکروها هیبریدها 5 تا 7 در صد در سطح متوسط 10 تا 15 درصد در نوع کامل آن بالای 20 درصد ، مصرف سوخت کاهش می یابد.

در حاشیه این مراسم، مهندس زالی ، مدیر عامل ، مرکز تحقیقات ، طراحی و تولید موتور ایران خودرو ، با اشاره به اینکه در صورت حمایت و تخصیص بودجه آن ایران خودرو آمادگی دارد که اینخودور را تا 9 ماه دیگر به بازار عرضه نماید ، اظهار داشت : تولید خودروی هیبریدی بیش از 8 سال است که در دنیا به تولید انبوه می رسد و مرکز تحقیقات ایران خودرو نیز نزدیک به 2 سال است که تحقیق بر روی این خودرو شروع و تولید نمونه آن 15 ماه است که در حال انجام می باشد .

وی افزود : خودروی ریزدورگه های فعلی ، بنزین سوز بوده و همه کارهای تحقیقاتی آن در ایران خودرو ، توسط مهندسین ایران خودرو انجام گرفته است.

وی با اشاره به مراسم نمایش خودروی ریزدورگه ، مرکز تحقیقات ایران خودرو، خاطر نشان کرد : این مراسم به منظور ستاد سایت گذاری خودروهای دورگه برای بازار ایران می باشد ، چراکه هم اکنون انواع مختلفی از خودروهای دورگه در سراسر دنیا وجود دارد و نیاز آن هم در کشور ما نیز احساس می گردید ، به همین جهت هیئتی در وزارت صنایع ، در حال بررسی برنامه جامعی برای این نیاز کشور است .

در اینمراسم همچنین ، دکتر سلیمانی قائم مقام ایران خودرو با اشاره به ایکه چند مرحله در تولید یک محصول مؤثر می باشد ، افزود: مرحله اول هر پروژه ای تحقیقات می باشد که به خوبی این مرحله انجام گرفته ومرحله بعد از آن مرحله تولید انبوه است که این مرحله زمان بری خاص خود را دارد ، بنابراین با توجه به ایکه برنامه سخت افزاری آن تهیه شده ، امسال این خودرو به تولید انبوه رسانده و بالای 40 هزار دستگاه از این خودروی پایه گاز سوز را تولید خواهیم نمود.

خودرویی دورگه نامیده می شود که از دو منبع نیرو برای رانش برخوردار باشد . در حال حاضر ، خودروهای دورگه از دو موتور درون سوز و وتور الکتریکی برای رانش برخوردار می باشد.

این گونه موتوها را می توان به سه گروه عمده تقسیم بندی کرد : ریز دورگه( راه انداز قوی یا تسمه ایی) ، خفیف دورگه و تمام دورگه

عملکرد خودروها به این ترتیب : ریز دورگه در زمان توقف موتور به صورت خودکار خاموش می شود و به محض فشردن پدال خودرو روشن می شود . خفیف دورگه علاوه بر ویژگی فوق در زمان ترمز گیری انرژی به صورت الکتریکی در انباره ذخیره می شود و در زمان شتابگیری انرژی ذخیره شده بازیابی شده و به چرخ ها اعمال می شود . در خودروی تمام دورگه علاوه بر ویژگیهای خودروی خفیف دورگه ، در سرعت های کم، موتور خاموش و رانش خودرو به صورت تمام برقی است.

این خودروی ملی که طراحی آن کاملاً در داخلی صورت گرفته اولین گام در تولید خودروهای دورگه است. کاهش مصرف سوخت وافزایش پیمایش با گاز در ترافیک شهری در این حائز اهمیت می باشد استاندارد آلایندگی این خودرو یورو 4 می باشد خودروی ملی ریز دورگه جایگزین خوبی برای تاکسی در شهرهای بزرگ است که علاوه بر کاهش سطح آلایندگی ، ویژگی مصرف کم و پیمایش بیشتر با گاز را نیز داراست.

معرفی مدل جدید خودرو Espace با تجهیزات اضافی

خودرو رنو Espace در بیست و پنج سال گذشته، تولید چهار نسل متفاوت را تجربه کرده است.

به گزارش خبرخودرو ، این خودرو از ابتدای سال 2009 میلادی در چهار مدل متفاوت که هر کدام بیانگر شخصیت کاملاً منحصربفرد بودند را به جهانیان معرفی نمود. شرکت رنو قصد دارد تا به مناسبت جشن سالگرد تخفیف ویژه ای را تا حدود 13 درصد (5520 یورو) برای کلیه خریداران در نظر گیرد. طبق پیش بینی های صورت گرفته این مدل خاص که قیمتی استثنایی دارد به امکاناتی از جمله DVD/DivX با نمایشگر، سقف پانورامای برقی، سیستم ناوبری Carminat، رینگ فولادی 17 اینچی، سیستم کنترل باد لاستیک، سیستم دست آزاد و دو عدد صندلی اضافی ردیف عقب تجهیز شده است.

شایان ذکر است که امکان انتخاب سه موتور پیشرفته دیزل (130 اسب بخار با جعبه دنده شش سرعته دستی، 150 اسب بخار با جعبه دنده شش سرعته دستی و یا جعبه دنده اتوماتیک) نیز بروی این مدل وجود دارد. طبق اطلاعات اعلام شده، این خودرو حدود 30 درصد از سهم بازار فرانسه را به خود اختصاص داده که به عبارتی جزو بهترین هاست. از ابتدای تولید این خودرو (1984) تا کنون حدود یک میلیون و دویست هزار دستگاه به فروش رفته است و فروش ویژه آن نیز از ماه ژوئن سال 2009 (اواسط خردادماه) در کشورهای فرانسه، آلمان، بلژیک، اسپانیا، هلند و لهستان آغاز خواهد گردید.

زمان عرضه New C5 اعلام شد

مدیرفروش و بازاریابی سایپا ازتحویل خودروی سیتروئن New C5 از روز شنبه خبر داد . فرزاد نشان در گفتگو با خبر خودرو با اعلام این خبر ، اظهار داشت : در حال حاضر ، خودروی New C5 به تمامی نمایندگی فروش که مابه التفاوت قیمت خودروها را واریز نموده اند، ارسال و قرار است از شنبه ،‌2 خرداد ، شماره گذاری و تحویل متقاضیان شود . وی افزود :‌در این مرحله 200 دستگاه خودروی New C5 وارد شده که تا کنون 120 دستگاه از آنها به فروش رسیده و پیش بینی می کنیم 80 دستگاه دیگر نیز با ورود این خودرو به بازار مورد استقبال قرار گرفته و به سرعت به فروش برسد. فرزاد نشان افزود: شرکت سایپا در نظر دارد 300 دستگاه سیتروئن New C5 دیگر را نیز از تیرماه امسال وارد بازار نماید. پیش از این قرار بود که خودروی New C5 از اوایل اردیبهشت ماه به دست متقاضیان برسد که بنا به گفته مدیرفروش سایپا ،‌این خودرو ها مدتهاست به نمایندگی ارسال شده ، اما به دلیل عدم شماره گذاری ، تاکنون امکان عرضه آنها به متقاضیان نبوده است.

همکاری فیات با صنایع خودروسازی چین

فیات با صنایع خودروسازی چین همکاری می کند.

به گزارش خبرخودرو، بعد ازتصمیم فیات مبنی بر مشارکت با شرکت های آمریکایی و تعدادی از شرکت های اروپایی این شرکت تصمیم گرفته به بازار آسیا بازگردد. فیات از دو سال پیش همکاری خود را با بازار چین قطع کرد.

فیات برای تولید خودروهای خود قرار است با شرکت خودروسازی گانزو اتومبیل گروپ همکاری کند.

کارخانه فیات در چین سالانه صد و چهل هزار خودرو تولید خواهد کرد.

فیات پیش از این طرح همکاری با کرایسلر و جنرال موتورز آمریکا و اوپل را دنبال می کرد.

اتحادیه کارگری اوپل اخیرا در گزارشی اعلام کرد در صورت همکاری این شرکت با فیات میزان تولید خودرو فیات در ایتالیا کاهش خواهد یافت.

از این رو کارگران کارخانه های فیات با تظاهرات خواستار دریافت ضمانت برای حفظ مشاغل خود هستند.

تولید پانامرا آغاز شد

حدود دو هفته پس از اولین نمایش نخستین مدل چهار در پورشه یعنی پانامرا در نمایشگاه شانگهای ، نخستین نمونه های تولید انبوه آن از خط تولید خارج شدند .

به گزارش خبرخودرو، پورشه رسماً اعلام کرد که نخستین خریداران این اتومبیل به زودی خودروی خود را تحویل خواهند گرفت .

جالب اینجاست که مدیران بازاریابی این کمپانی یک پیشنهاد ویژه نیز به خریداران داده اند که قطعاً با استقبال ویژه ای روبرو خواهد شد.

پورشه به همراه تحویل خودرو یک تور مجانی 2 ساعته از خط تولید پورشه در شهر لایپزیگ را هم به خریداران هدیه می کند که قطعاً بسیار جذاب و تماشایی خواهد بود.

پورشه پانامرا فروش اروپایی خود را به این ترتیب آغاز کرده و از ماه نوامبر امسال نیز راهی بازار آمریکا خواهد شد . انتظار می رود سدان چهار در پورشه با استقبال رو به رشدی مواجه شود.

همکاری بیشتر کیا و هیوندای

دو کمپانی هیوندای و کیا موتورز که مجموعاً به عنوان پنجمین خودروساز دنیا شناخته می شوند تصمیم جدیدی را برای کاهش هزینه ها اتخاذ خواهند کرد.

به گزارش خبرخودرو، قرار است استفاده از پلت فرم مشترک در این دو خواهر خوانده کره ای بیشتر شود تا هزینه های طاقت فرسای مربوط به تحقیقات و توسعه کاهش پیدا کند.

دو کمپانی هدف اصلی این برنامه را بالا رفتن میزان رقابت پذیری محصولات خود در بازار آشفته فعلی جهان اعلام کرده اند . اینطور که در خبرها آمده دو کمپانی قرار است شش پلت فرم پایه برای کلیه محصولات خود بسازند و از سال 2012 کلیه محصولات این دو کمپانی بر روی این شش پلت فرم ساخته شود.

به طور مثال هیوندای النترا ( آوانته ) و کیا فورته ( سراتو ) بر روی یک شاسی مشترک ساخته خواهند شد.

هرگز از یاد من آن سرو خرامان نرود.....

انا لله و انا الیه راجعون روح ملکوتی اُسوه عارفان ، عالم ربانی ، فقیه صمدانی و مرجع تقلید شیعیان جهان حضرت آیة الله العظمی محمد تقی بهجت « رحمة الله علیه » به ملکوت اعلی پیوست ، این مصیبت عظمی را به ولی الله الاعظم  « عجل الله تعالی فرجه الشریف »  و عموم شیعیان جهان تسلیت عرض می کنیم .        زندگی‌نامه آیت‌الله العظمی محمد‌تقی بهجت فومنی(ره)

فارس: در پی رحلت ملکوتی آیت‌الله محمد تقی بهجت، ضمن عرض تسلیت این ضایعه گرانبار، زندگینامه آن عالم روحانی را مرور می‌کنیم. ولادت آیت الله العظمی محمد بهجت فومنی در اواخر سال 1334 ه.ق. در خانواده ای دیندار و تقوا پیشه، در شهر مذهبی فومن واقع دراستان گیلان، چشم به جهان گشود. هنوز 16 ماه از عمرش نگذشته بود که مادرش را از دست داد و از اوان کودکی طعم تلخ یتیمی را چشید. درباره نام آیت الله بهجت خاطره ای شیرین از یکی از نزدیکان آقا نقل شده است که ذکر آن در اینجا جالب می‌نماید، و آن اینکه: پدر آیت الله بهجت در سن 16-17 سالگی بر اثر بیماری وبا در بستر بیماری می افتد و حالش بد می شود به گونه ای که امید زنده ماندن او از بین می رود وی می گفت: در آن حال ناگهان صدایی شنیدم که گفت:« با ایشان کاری نداشته باشید، زیرا ایشان پدر محمد تقی است. » تا اینکه با آن حالت خوابش می برد و مادرش که در بالین او نشسته بود گمان می کند وی از دنیا رفته، اما بعد از مدتی پدر آقای بهجت از خواب بیدار می شود و حالش رو به بهبودی می رود و بالاخره کاملاً شفا می یابد. چند سال پس از این ماجرا تصمیم به ازدواج می گیرد و سخنی را که در حال بیماری به او گفته شده بود کاملاً از یاد می برد. بعد از ازدواج نام اولین فرزند خود را به نام پدرش مهدی می گذارد، فرزند دومی دختر بوده، وقتی فرزند سومین را خدا به او می دهد، اسمش را « محمد حسین» می گذارد، و هنگامی که خداوند چهارمین فرزند را به او عنایت می کند به یاد آن سخن که در دوران بیماری اش شنیده بود می افتد، و وی را « محمد تقی » نام می نهد، ولی وی در کودکی در حوض آب می افتد و از دنیا می رود، تا اینکه سرانجام پنجمین فرزند را دوباره « محمد تقی » نام می گذارد، و بدینسان نام آیت الله بهجت مشخص می گردد. کربلایی محمود بهجت، پدر آیت الله بهجت از مردان مورد اعتماد شهر فومن بود و در ضمن اشتغال به کسب و کار، به رتق و فتق امور مردم می پرداخت و اسناد مهم و قباله ها به گواهی ایشان می رسید. وی اهل ادب و از ذوق سرشاری برخوردار بوده و مشتاقانه در مراثی اهل بیت علیهم السلام به ویژه حضرت ابا عبدالله الحسین علیه السلام شعر می سرود، مرثیه های جانگدازی که اکنون پس از نیم قرن هنوز زبانزد مداحان آن سامان است. باری آیت الله بهجت در کودکی تحت تربیت پدری چنین که دلسوخته اهل بیت علیهم السلام به ویژه سید الشهداء علیه السلام بود، و نیز با شرکت در مجالس حسینی و بهره مندی از انوار آن بار آمد. از همان کودکی از بازیهای کودکانه پرهیز می کرد و آثار نبوغ و انوار ایمان در چهره اش نمایان بود، و عشق فوق العاده به کسب علم و دانش در رفتارش جلوه گر. تحصیلات تحصیلات ابتدایی را در مکتب خانه فومن به پایان برد، و پس از آن در همان شهر به تحصیل علوم دینی ‌پرداخت. به هر حال، روح کمال جو و جان تشنه او تاب نیآ ورد و پس از طی دوران مقدماتی تحصیلات دینی در شهر فومن، به سال 1348 ه.ق. هنگامی که تقریباً 14 سال از عمر شریفش می گذشت به عراق مشرّف شد و در کربلای معلّی اقامت‌ گزید. بنا به گفته یکی از شاگردان نزدیک ایشان، معظّم له خود به مناسبتی فرمودند: « بیش از یک سال از اقامتم در کربلا گذشته بود که مکلّف شدم. » آری، دست تربیت حضرت ربّ سبحانه هماره بندگان شایسته را از اوان کودکی و نوجوانی تحت نظر جهان بین خود گرفته و فیوضاتش را شامل حال آنان گردانیده و پیوسته می پاید، تا در بزرگی مشعل راهبری راه پویان طریق الی الله را به دستشان بسپارد. بدین سان، آیت الله بهجت حدود چهار سال در کربلای معلّی می ماند و از فیوضات سید الشهداء علیه السلام استفاده نموده و به تهذیب نفس می پردازد و در طی این مدت بخش معظمی از کتابهای فقه و اصول را در محضر استادان بزرگ آن دیار مطهّر می‌خواند. در سال 1352ه.ق. برای ادامه تحصیل به نجف اشرف مشرّف می گردد و قسمتهای پایانی سطح را در محضر آیات عظام از آن جمله مرحوم آیت الله آقا شیخ مرتضی طالقانی به پایان می رساند. با این همه، همّت او تنها مصروف علوم دینی نبوده، بلکه عشق به کمالات والای انسانی هماره جان ناآرام او را به جستجوی مردان الهی و اولیاء برجسته وا می داشته ‌است. یکی از شاگردان آیت الله بهجت می گوید: در سالهای متمادی که در درس ایشان شرکت می جویم هرگز نشنیده ام که جز در موارد نادر درباره خود مطلبی فرموده باشد. از جمله سخنانی که از زبان مبارکش درباره خود فرمود، این است که در ضمن سخنی به مناسبت تجلیل از مقام معنوی استاد خود حضرت آیت الله نائینی(ره) فرمود: « من در ایام نوجانی در نماز جماعت ایشان شرکت می نمودم، و از حالات ایشان چیزهایی را درک می کردم. » استادان بر جسته فقه و اصول آیت الله بهجت پس از اتمام دوره سطح، و درک محضر استادان بزرگی چون آیات عظام: آقا سید ابوالحسن اصفهانی(ره)، آقا ضیاء عراقی(ره)، و میرزای نائینی(ره)، به حوزه گرانقدر و پر محتوای آیتِ حقّ حاج شیخ محمد حسین غروی اصفهانی (ره)، معروف به غروی وارد شد و در محضر آن علامه کبیر به تکمیل نظریات فقهی و اصولی خویش پرداخت، و به یاری استعداد درخشان و تأییدات الهی از تفکرات عمیق و ظریف و دقیق مرحوم علامه کمپانی، که دارای فکری سریع و جوّال و متحرک و همراه با تیز بینی بوده، بهره ها برد. آیت الله محمد تقی مصباح درباره استفاده آیت الله بهجت از استادان خود می گوید: « در فقه بیشتر از مرحوم آقا شیخ محمد کاظم شیرازی- که شاگردان مرحوم میرزا محمد تقی شیرازی و از استادان بسیار برجسته نجف اشرف بود- استفاده کرده، و در اصول از مرحوم آقای نائینی، و سپس بیشتر از مرحوم آقا شیخ محمد حسین غروی اصفهانی فایده برده بودند، هم مدّت استفاده شان از مرحوم اصفهانی بیشتر بود و هم استفاده های جنبی دیگر. » سیر و سلوک وعرفان آیت الله بهجت، در ضمن تحصیل و پیش از دوران بلوغ، به تهذیب نفس و استکما ل معنوی همّت گمارده، و در کربلا در تفحّص استاد و مربی اخلاقی بر آمده و به وجود آقای قاضی که در نجف بوده پی می برد. و پس از مشرف شدن به نجف اشرف از استاد برجسته خویش آیت الله شیخ محمد حسین اصفهانی (غروی ) استفاده های اخلاقی می نماید. آیت الله مصباح در این باره می گوید: « پیدا بود که از نظر رفتار هم خیلی تحت تأثیر مرحوم آقا شیخ محمد حسین اصفهانی بودند، چون گاهی مطالبی را از ایشان با اعجابی خاص نقل می کردند، و بعد نمونه هایش را ما در رفتار خود ایشان می دیدیم. پیدا بود که این استاد در شکل گرفتن شخصیت معنوی ایشان تأثیر بسزایی داشته است. » همچنین در درسهای اخلاقی آقا سید عبدالغفار در نجف اشرف شرکت جسته و از آن استفاده می نموده، تا اینکه در سلک شاگردان حضرت آیت الله سید علی قاضی(ره) در آمده و در صدد کسب معرفت از ایشان بر می آید، و در سن 18 سالگی به محضر پر فیض عارف کامل حضرت آیت الله سید علی آقای قاضی بار می یابد، و مورد ملاطفت و عنایات ویژه آن استاد معظّم قرار می گیرد و در عنفوان جوانی چندان مراحل عرفان را سپری می کند که غبطه دیگران را بر می انگیزد. آیه الله مصباح می گوید: « ایشان از مرحوم حاج میرزا علی آقای قاضی مستقیماً در جهت اخلاقی و معنوی بهره برده و سالها شاگردی ایشان را کرده بودند. آیت الله قاضی از کسانی بودند که مُمَحَّضِ در تربیت افراد از جهات معنوی و عرفانی بودند، مرحوم علامه طباطبایی و مرحوم آیت الله آقا شیخ محمد تقی آملی و مرحوم آقا شیخ علی محمد بروجردی و عده زیادی از بزرگان و حتی مراجع در جنبه های اخلاقی و عرفانی از وجود آقای قاضی بهره برده بودند. آیت الله بهجت از اشخاص دیگری نیز گهگاه نکاتی نقل می کردند مثل مرحوم آیت الله آقا شیخ مرتضی طالقانی و دیگران... خود آقای بهجت نقل می کردند: شخصی در آن زمان در صدد بر آمده بود که ببیند چه کسانی سحر ماه مبارک رمضان در حرم حضرت امیر علیه السلام در قنوت نماز وترشان دعای ابو حمزه ثمالی می خوانند، آن طور که خاطرم هست اگر اشتباه نکنم کسانی را که مقید بودند این عمل را هر شب در حرم حضرت امیر علیه السلام انجام بدهند شمرده بود و بیش از هفتاد نفر شده بودند. به هر حال، بزرگانی که تقید به جهات عبادی و معنوی داشتند در آن عصرها زیاد بودند. متأسفانه در عصر ما کمتر این نمونه ها را مشاهده می کنیم. البته علم غیب نداریم، شاید آن کسانی که پیشتر در حرمها این عبادتها را انجام می دادند حالا در خانه هایشان انجام می دهند، ولی می شود اطمینان پیدا کرد که تقید به اعمال عبادی و معنوی سیر نزولی داشته و این بسیار جای تأسف است. » یکی دیگر از شاگردان آقا ( حجّة الاسلام و المسلمین آقای تهرانی ) جریان فوق را به صورت ذیل از حضرت آیت الله بهجت نقل میکند: « شخصی در آن زمان شنیده بود که در گذشته هفتاد نفر در حرم حضرت امیر علیه السلام در قنوت نماز وترشان دعای ابو حمزه ثمالی را می خواندند، آن شخص تصمیم گرفته بود ببیند در زمان خودش چند نفر این کار را انجام می دهند، رفته بود و شمارش کرده و دیده بود تعداد افراد نسبت به زمان سابق تقلیل پیدا کرده و مجموعاً پنجاه نفر (آن طور که بنده «تهرانی» به یاد دارم) در حرم ( اعّم از نزدیک ضریح مطهّر، و رواقهای اطراف) دعای ابوحمزه را در دعای نماز وتر خود قرائت می کنند. » فلسفه آیت الله بهجت، اشارات ابن سینا و اسفار ملا صدرا را نزد مرحوم آیت الله سید حسن بادکوبه ای فرا گرفته است. مرجعیت با اینکه ایشان فقیهی شناخته شده اند و بیش از سی سال است که اشتغال به تدریس خارج فقه واصول دارند، ولی هماره از پذیرش مرجعیت سرباز زده اند. آقای مصباح درباره علت پذیرش مرجعیت از سوی ایشان و نیز پیرامون عدم تغییر وضعیت آیت الله بهجت بعد از مرجعیت می گوید: « بعد از مرجعیت منزل آایت الله بهجت هیچ تغییری نکرده است، ملاقات و پذیرایی از بازدید کنندگان در منزل امکان ندارد لذا در اعیاد و ایام سوگواری، در مسجد فاطمیه از ملاقات کنندگان پذیرایی می شود. اصولاً قبول مرجعیت ایشان به نظر من یکی از کرامات ایشان است، یعنی شرایط زندگی ایشان آن هم در سن هشتاد سالگی به هیچ وجه ایجاب نمی کرد که زیر بار چنین مسؤلیتی برود، و کسانی که با ایشان آشنایی داشتند هیچ وقت حدس نمی زدند که امکان داشته باشد آقا یک وقتی حاضر بشوند پرچم مرجعیت را به دوش بکشند و مسولیتش را قبول بکنند. و بدون شک جز احساس یک وظیفه متعین چیزی باعث نشد که ایشان این مسؤلیت را بپذیرند. و باید گفت که رفتار ایشان در این زمان با این وارستگی و پارسایی، حجت را بر دیگران تمام می کند که می شود در عین مرجعیت با سادگی زندگی کرد، بدون اینکه تغییری در لباس، خوراک، مسکن، خانه و شرایط زندگی پیش بیاید. » تا اینکه بعد از فوت مرحوم آقای سید احمد خوانساری(ره) جلد اول و دوم کتاب «ذخیره العباد» (جامع المسائل کنونی) را به قلم خود تصحیح و در اختیار خواص گذاشتند، و پیش از فوت مرجع عالیقدر حضرت آیه الله العظمی اراکی(ره) اجازه نشر رساله عملیه خویش را دادند، سرانجام وقتی جامعه مدرسین با انتشار اطلاعیه ای هفت نفر از آن جمله حضرت آیه الله العظمی بهجت را به عنوان مرجع تقلید معرفی کرد و عده ای از علمای دیگر از جمله آیت الله مشکینی و آیت الله جوادی آملی و ... مرجعیت ایشان را اعلام کردند، به دنبال در خواستهای مصرانه و مکرر راضی شدند تا رساله عملیه ایشان در تیراژ وسیع به چاپ برسد، با این حال از نوشتن نام خویش بر روی جلد کتاب دریغ ورزیدند. در همین ارتباط یکی از مرتبطین ایشان می گوید: ایشان پیش از در گذشت آیت الله العظمی اراکی چون مطلع شدند جامعه مدرسین نظر به معرفی ایشان را دارند پیغام دادند که راضی نیستم اسمی از بنده برده شود. و بعد از فوت مرحوم اراکی و پیام جامعه مدرسین و اطلاع از انتشار اسمشان فرمودند: « فتاوای بنده را در اختیار کسی قرار ندهید. از ایشان توضیح خواسته شد فرمودند: صبر کنید، همه رساله خود را نشر دهند، بعدها اگر کسی ماند و از دیگران تقلید نکرد و فقط خواست از ما تقلید کند آن وقت فتاوی را منتشر کنید » چندین ماه پس از این رخداد رساله ایشان توسط بعضی از اهل لبنان به چاپ رسید هجرت ایشان بعد از تکمیل دروس، در سال 1363 ه.ق. موافق با 1324 ه.ش. به ایران مراجعت کرده و چند ماهی در موطن خود فومن اقامت گزید و بعداً در حالی که آماده بازگشت به حوزه علمیه نجف اشرف بود، قصد زیارت حرم مطهر حضرت معصومه علیها السلام و اطّلاع یافتن از وضعیت حوزه قم را کرد، ولی در طول چند ماهی که در قم توقف کرده بود، خبر رحلت استادان بزرگ نجف، یکی پس از دیگری شنیده می شد، لذا ایشان تصمیم گرفت که در شهر مقدس قم اقامت ‌کند. در قم از محضر آیت الله العضمی حجت کوه کمره ای استفاده کرده و در بین شاگردان آن فقید سعید درخشید. چند ماهی از اقامت حضرت آیه الله العظمی بروجردی در قم نگذشته بود که آیت الله بهجت وارد قم شد، و همچون حضرات آیات عظام امام خمینی، گلپایگانی و ... به درس فقید سعید مرحوم بروجردی حاضر شد. آیت الله مصباح در این باره می گوید: « آیت الله بهجت از همان زمانی که مرحوم آیت الله بروجردی(ره) در قم درس شروع کرده بودند از شاگردان برجسته واز مُستَشکِلین معروف و مبرّز درس ایشان بودند. معمولاً استادانی که درس خارج می گویند، در میان شاگردانشان یکی دو سه نفر هستند که ضمن اینکه بیش از همه مطالب را ضبط می کنند احیاناً اشکالاتی به نظرشان می رسد که مطرح و پی گیری می کنند تا مسائل کاملاً حل شود، اینان از دیگران دقیق ترند، و اشکالاتشان علمی تر و نیاز به غور و بررسی بیشتری دارد، و ایشان در آن زمان چنین موقعیتی را در درس مرحوم آیت الله بروجردی داشتند. » تدریس آیت الله بهجت در همان ایام که در درس آیات عظام اصفهانی، غروی و شیرازی حضور می یافت، ضمن تهذیب نفس و تعلم، به تعلیم هم می پرداخت و سطوح عالیه را در نجف اشرف تدریس می کرد. پس از هجرت به قم نیز پیوسته این روال را ادامه می دادند. در رابطه با تدریس خارج فقه توسط ایشان نیز در مجموع می توا ن گفت که ایشان بیش از چهل سال است که به تدریس خارج فقه و اصول اشتغال دارند و به واسطه شهرت گریزی غالباً در منزل تدریس کرده است، و فضلای گرانقدری سالیان دراز از محضر پر فیض ایشان بهره برده اند. شیوه تدریس آیت الله مصباح در مورد روش تدریس ایشان می گوید: « ایشان در بیان مطالب سعی می کردند ابتدا مسأله را از روی کتاب شیخ انصاری قدس سره مطرح کنند، و بعد هر کجا مطلب قابل توجهی از دیگران مخصوصاً از صاحب جواهر قدس سره در طهارت، و از مرحوم حاج آقا رضا همدانی و دیگران مطالب برجسته ای داشتند آن را نقل می کردند، و بعد هر جا خود ایشان نظر خاصی داشتند آن را بیان می کردند. این شیوه از یک طرف باعث این می شد که انسان از نظر استادان بزرگ در یک موضوع آگاه بشود و در عین حال صرفه جویی در وقت می شد. استادان دیگر هم برای تدریس شیوه های جالبی داشتند که شاید برای مبتدی مفیدتر بود که هر مطلب را از هر استاد جداگانه طرح می کردند، ولی خوب این باعث می شد که وقت بیشتری گرفته بشود و احیاناً مطالبی تکرار بشود. در ضمن تدریس، در میان نکته هایی که از خود ایشان ما استفاده می کردیم و طبعاً بعضی از این نکته ها چیزهایی بود که ایشان از استادانشان شفاهاً دریافت کرده بودند، به مطالب بسیار ارزنده و عمیق و دارای دقتهای کم نظیری بر می خوردیم. » آیت الله مسعودی که خود سالها از درس آیت الله العظمی بهجت بهره برده اند درباره ویژگی تدریس ایشان می گوید: « سبک درس ایشان سبک خاصی است. معمولاً آقایان مراجع و بزرگان در درس خارج یک مسأله ای را مطرح می کنند و اقوال دیگران را یکی یکی ذکر می کنند، سپس یکی را نقد می کنند و دیگری را تأیید، و سرانجام یکی از آن نظرات را می پذیرند، یا نظریه دیگری را انتخاب می کنند. ولی ایشان بر خلاف همه، نقل اقوال نمی کنند بلکه ابتدا مسأله را مطرح می کنند و بعد روند استدلالش را بیان می کنند. اگر شاگرد آراء علماء را دیده و مطالعه کرده باشد، می فهمد که دلیلی را که استاد ذکر می کند چه کسی گفته است، و اشکال یا تأییدی را که می کند می فهمد به سخن چه کسی اشکال یا قول چه کسی را تأیید می کند. لذا هر کس بخواهد در درس ایشان شرکت کند باید مبانی و نظرات آقایان دیگر را دیده باشد. » آیت الله محمد حسین احمدی فقیه یزدی درباره شیوه درس ایشان می گوید: « نوعاً ایشان چند مسئله اصلی یا فرعی را که عنوان می فرمودند بعد از توجه به ظرافتهای حدیث و روایت و یا آیه شریفه ای که دلالت بر موضوع بحث داشت، مقایسه ای بین موضوع بحث و سایر بحثهای مشابه می نمودند و دقت عقلی و فکری خاصی در تعادل آن دو انجام می دادند، آنگاه نتیجه می گرفتند که انصافاً نتیجه علمی و جدید بود. و حقیقتاً مطلبی را که ذکر می کردند ناشی از اوج و عظمت دید و فکرشان بود که از ائمه علیهم السلام و اسلام گرفته بود و اجتهاد صحیح نیز هم این گونه بحث و تجزیه و تحلیل کردن است. » موعظه در درس حجة السلام والمسلمین قدس، امام جمعه کلاچای که خود سالها در درس ایشان حضور داشته است می گوید: « روال آیت الله العظمی بهجت این بود که پیش از شروعِ درس، حدود ده دقیقه موعظه می کرد، ولی نه به عنوان موعظه بلکه به عنوان حکایت حال بزرگان گذشته. و معلوم بود که منظور اصلی آیت الله مصباح یزدی که سالها در درس خارج فقه ایشان شرکت می کردند (15سال)، علاوه بر استفاده علمی، استفاده از روحیه ملکوتی آقا بوده است. » آیت الله مصباح در این باره می گوید: « آیت الله بهجت گاهی داستانی را یا حدیثی را نقل می کردند که برای ما تعجب آور بود ایشان چه اصراری دارند که بر مطالب معلوم و روشن تکیه می کنند، از جمله مطلبی که ایشان در تذکّرات پیش از درس اصرار می کردند امامت امیر المؤمنین علیه السلام بود، ما تعجب می کردیم که ما مگر در آن حضرت شک داریم که ایشان این قدر اصرار دارند که دلائل امامت حضرت علی علیه السلام را برای ما بیان کنند. یک خورده ته دلمان گله مند بودیم که چرا به جای این مطالب یک چیز هایی که بیشتر حاجت ماست ( در امور اخلاقی و معنوی ) مطالبی را نمی گویند. اما بعد از این که به پنجاه- شصت سالگی رسیدیم، در بسیاری از مباحث دیدیم که آن نکته هایی که ایشان چهل سال پیشتر در درسشان درباره امامت علی علیه السلام می فرمودند به دردمان می خورد. گویا ایشان آن روز می دید که یک مسائلی بناست در آینده مورد غفلت و تشکیک قرار بگیرد. شاید اگر توجه های ایشان نبود ما انگیزه ای نداشتیم درباره این مسائل مطالعه ای داشته باشیم، حتی از نکته هایی که ایشان چهل سال پیش بیان می کردند امروز بنده در نوشته هایم در مورد مسائل اعتقادی یا جاهای دیگر استفاده کرده‌ام. » جایگاه علمی گواهی استادان و هم دوره ایها و نیز شاگردان برجسته که بخشی از آن در ذیل می آید نمایانگر دقت نظر و نبوغ برجستگی علمی ایشان است: از آن جمله گویند: روزی ایشان در درس کفایه یکی از شاگردانِ مرحوم آخوند خراسانی به نحوه تقریر مطالب آخوند خراسانی توسط استاد اعتراض می کند، ولی با توجه به اینکه از همه طلاب شرکت کننده در درس کم سنّ و سال تر بوده در جلسه بعدی پیش از حضور استاد مورد اعتراض و انتقاد شدید شاگردان دیگر قرار می گیرد، ولی در آن هنگام ناگهان استاد وارد می شود و متوجه اعتراض شاگردان به ایشان می گردد. سپس خطاب به آنان می فرماید: « با آقای بهجت کاری نداشته باشید. » همه ساکت می شوند آنگاه استاد ادامه می دهد: « دیشب که تقریرات درس مرحوم آخوند را مطالعه می کردم متوجه شدم که حقّ با ایشان است » و پس از این سخن، از جدیت و نبوغ آیت الله بهجت تمجید می نماید. یکی از دانشمندان نجف می گوید: « ایشان در درس، به مرحوم آیت الله غروی امان نمی داد، و پیوسته بحثها را مورد نقد قرار می داد. » مرحوم آیت الله حاج شیخ مرتضی حائری نیز می گوید: « ایشان با اظهار نظرهای دقیق و اشکالات مهمّ، چنان نظر استاد را جلب کرده بود که چند روزی مجلسِ درس از حالت درس خارج شده بود، آن ایرادها برای ما هم مفید بود؛ ولی آقای بهجت برای گریز از شهرت دیگر به انتقاد نپرداختند و اگر ادامه می دادند معلوم می شد اگر بالاتر از دیگران نباشند بی شک کمتر از آنان نیستند. » مرحوم علامه محمد تقی جعفری می گوید: « آن هنگام که در خدمت آقا شیخ کاظم شیرازی مکاسب می خواندیم، آیت الله بهجت نیز که اینک در قم اقامت دارند، در درس ایشان شرکت می نمودند، خوب یادم هست که وقتی ایشان اشکال می کردند آقا شیخ کاظم با تمام قوا متوجه می شد، یعنی خیلی دقیق و عمیق به اشکالات آقای بهجت توجه می کرد، و همان موقع ایشان در نجف به فضل و عرفان شناخته شده بود. » آیت الله سید محمد حسین طهرانی در کتاب انوارالملکوت می نویسد: « آیت الله حاج شیخ عباس قوچانی، وصیّ سید علی آقای قاضی می فرمودند: آیت الله العظمی حاج شیخ محمد تقی بهجت در فقه و اصول به درس مرحوم آیت الله العظمی حاج شیخ محمد حسین غروی اصفهانی حاضر می شدند و چون به حجره خود در مدرسه مرحوم سیّد باز می گشتند بعضی از طلابی که در درس برای آنها اشکالاتی باقی مانده بود به حجره ایشان می رفتند و اشکالشان را رفع می نمودند. و چه بسا ایشان در حجره خواب بودند و در حال خواب از ایشان می پرسیدند و ایشان هم مانند بیداری جواب می دادند جواب کافی وشافی، و چون از خواب بر می خاستند و از قضایا و پرسشهای در حال خواب با ایشان سخن به میان می آمد ابداً اطلاع نداشتند و می گفتند: هیچ به نظرم نمی رسد و از آنچه می گویید در خاطرم چیزی نیست. » آیت الله مشکینی می گوید: « ایشان از جهت علمی ( هم در فقه و هم در اصول ) در یک مرتبه خیلی بالایی در میان فقهای شیعه قرار دارند. » حجة السلام و المسلمین امجد می گوید: « ایشان در علمیت در افق اعلی است. فقیهی است بسیار بزرگ، و معتقدم که باید مجتهدین پای درسشان باشند تا نکته بگیرند و بفهمند، و حق این است که درس خارج را باید امثال آیت الله بهجت بگویند نه آنهایی که به نقل اقوال بسنده می کنند. » تشویق بزرگان به شرکت در درس ایشان آیت الله مصباح می گوید: « اولین چیزی که ما را جذب کرد آن جاذبه معنوی و روحانی ایشان بود. ولی تدریجاً متوجه شدیم که ایشان از لحاظ مقامات علمی و فقاهت هم در درجه بسیار عالی قرار دارد. این بود که سعی کردیم خدمت ایشان درسی داشته باشیم تا وسیله ای باشد هم از معلومات ایشان بهره ای ببریم، و هم بهانه ای باشد که هر روز خدمت ایشان برسیم و از کمالات روحی و معنوی آقا بهره مند شویم. کتاب طهارت را در خدمت ایشان شروع کردیم، ابتدا در یکی از حجرات مدرسه فیضیه چند نفر از دوستان شرکت می کردند، و بعد از گذشت یک سال، یکی دو سالی هم در حجره ای در مدرسه خان (مدرسه مرحوم آیت الله بروجردی) خدمت ایشان درس داشتیم، و بعدها که ضعف مزاج ایشان بیشتر شد از آن به بعد در منزل، خدمتشان می رفتیم که یک دوره طهارت را خدمت ایشان خواندیم، و بعد یک دوره هم مکاسب و خیارات را که تقریباً حدود 15 سال ادامه پیدا کرد. ما در درس ایشان استفاده هایی می بردیم که در بسیاری از درسها کمتر یافت می شد. » شهید بزرگوار استاد مطهری(ره) نیز به درس ایشان عنایت خاصّی داشتند. آیت الله محمد حسین احمدی یزدی در این رابطه می گوید: « آیت الله شهید مطهری درباره درس آیت الله بهجت به ما خیلی سفارش می کرد و می فرمود: حتماً در درس ایشان شرکت کنید مخصوصاً در اصول، چون آقای بهجت درس آقا شیخ محمد حسین اصفهانی را دیده حتماً در درس ایشان شرکت کنید.» استاد خسرو شاهی می گوید: « بنده در درس فقه خارج خیارات آیت الله العظمی شیخ مرتضی حائری شرکت می کردم. ایشان اواخر عمر مریض بودند و درسشان تعطیل شد. یک روز وقتی که آیت الله حایری از حرم بیرون می آمدند، به خدمتشان رفتم و پس از سلام عرض کردم: ان شاء الله درس را شروع می فرمایید؟ فرمودند: نه. بعد فرمودند: « شما که جوان هستید من یک ضابطه ای را در اختیار شما قرار بدهم، و آن اینکه درس کسانی شرکت بکنید که فقط نقل اقوال نکنند، بلکه اقوال را بررسی کرده و نکاتی را در درس بیان کنند که در فعلیت رساندن ملکه اجتهاد خیلی سودمند باشد. چون درسی برای شما مفید است که این ملکه اجتهاد را از قوه به فعلیت برساند، و تنها به نقل اقوال کفایت نکند. » من همان جا به ایشان عرض کردم: جناب عالی کسی را با اسم برای ما معرفی بفرمایید. فرمودند: « من از اسم بردن معذورم. » عرض کردم: من در درس آیت الله العظمی بهجت شرکت می کنم. ایشان اظهار رضایت نمود و تبسم کردند و فرمودند: « درس ایشان از نظر دقت و محتوا همین قاعده و ضابطه ای را که به شما گفتم دارد، خوب است که در درس ایشان شرکت می کنید. درس ایشان از هر جهت سازنده است هم از جهت علمی هم از جهت اخلاقی، این درس را ادامه بدهید. » تألیفات حضرت آیت الله بهجت دارای تألیفات متعددی در فقه و اصول هستند که خود برای چاپ اکثر آنها اقدام نکرده اند، و گاه به کسانی که می خواهند آنها را حتی با غیر وجوه شرعیه چاپ کنند، اجازه نمی دهند و می فرمایند: هنوز بسیاری از کتابهای علمای بزرگ سالهاست که به گونه خطی مانده است، آنها را چاپ کنید نوبت اینها دیر نشده است. فهرست عمده تألیفات ایشان که برخی نیز با اصرار و پشتکاری برخی از شاگردانشان به چاپ رسیده، عبارتند از: الف) کتابهای چاپ شده: 1. رساله توضیح المسائل ( فارسی و عربی ) 2. مناسک حجّ دو کتاب فوق توسط برخی از فضلا بر اساس فتاوی ایشان تألیف و پس از تأیید آقا به چاپ رسیده است. 3. وسیله النجاة این کتاب در بردارنده نظرات فقهی ایشان در اکثر ابواب فقه است که در متن وسیله النجاه آیت الله العظمی سید ابوالحسن اصفهانی(ره) گنجانده شده و نهایتاً جلد نخست آن با تأیید ایشان به چاپ رسیده است. 4. جامع المسائل این کتاب مجموعه حواشی ایشان بر کتاب « ذخیره العباد» استادش آیت الله العظمی محمد حسین غروی اصفهانی، و نیز تکمیل آن تا آخر فقه می باشد، که قسمتهایی از آن ابتدا با نام « ذخیره العباد» با حروفچینی نه چندان زیبا و در تعداد نسخه اندک در اختیار برخی از شاگردان و خواصّ ایشان قرار گرفت، و بعداً جلد اول از این مجموعه که قرار است در پنج مجلد به چاپ برسد، به خاطر کثرت فروع فقهی که توسط حضرت آیت الله بهجت بر اصل کتاب افزوده شده و جامعیت آن « جامعُ المسائل » نام گرفته و به همت برخی از شاگردان ایشان به چاپ رسید. ب) تألیفات آماده چاپ و نشر: 1. جلد اول از کتاب صلوة آیت الله بهجت در این کتاب با سبکی ویژه و تلخیص مطالب به ترتیب مباحث « جواهر الکلام» به بیان نظریات نو و ابتکاری خویش پرداخته اند. 2. جلد اول از دوره اصول این کتاب تقریبا " به ترتیب « کفایه الاصول» نگارش یافته است، و بارها توسط ایشان مورد مداقّه و تجدید نظر قرار گرفته، و نظریاتی نو در بسیاری از مباحث اصول را در بردارد. 3. تعلیقه بر مناسک شیخ انصاری این کتاب در بردارنده نظرات ایشان درباره مناسک حجّ می باشد. ج) تألیفاتی که هنوز اقدام به چاپ آنها نشده است: 1. بقیه مجلّدات دوره اصول 2. حاشیه بر مکاسب شیخ انصاری که به ترتیب مکاسب شیخ انصاری(ره) از اول تا انجام، و پس از اتمام آن ادامه مباحثی که در مکاسب مطرح نشده بر اساس متن « شرائع الاسلام » نگارش یافته است، ایشان در این دوره از مباحث فقهی نظرات جدیدی را ارائه داده اند. 3. دوره طهارت در این کتاب نیز آیت الله بهجت بسان دوره « کتاب الصلوة » به ترتیب مباحث « جواهر الکلام» با تلخیص و نو آوری نظرات خویش را مطرح نموده اند. 4. بقیه مجلّدات دوره کتاب الصلوة همچنین ایشان در تألیف سفینة البحار با مرحوم حاج شیخ عباس قمی (ره) همکاری داشته اند، و قسمت زیادی از سفینة البحار خطی، به خط ایشان نوشته شده است.